Η Τεχνητή Νοημοσύνη στη Μουσική

Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και η εμφάνιση πλατφορμών παραγωγής μουσικής, όπως το Suno AI, έχουν προκαλέσει έντονες συζητήσεις και προβληματισμό στον καλλιτεχνικό κόσμο. Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η τεχνολογία αυτή θα οδηγήσει στην εξαφάνιση των συνθετών, των τραγουδιστών, των μουσικών και τέλος της «αληθινής» μουσικής. Ας καταθέσω λοιπόν την προσωπική ταπεινή μου άποψη, με βάση τις σπουδές μου και κυρίως την εμπειρία μου ως καθηγητής μουσικής. Είμαι πιανίστας ,έχω τελειώσει τις κλασσικές σπουδές στο πιάνο και έχω τελειώσει όλα τα ανώτατα θεωρητικά μέχρι και το τελευταίο, δίπλωμα σύνθεσης.

Γυρίζοντας πίσω το χρόνο, η ιστορία της μουσικής τεχνολογίας μας δείχνει ότι η τεχνολογία πάντοτε «απειλούσε» τους μουσικούς και τη μουσική δημιουργία. Ας δούμε μερικούς σταθμούς με τις πιο σημαντικές απειλές και μετά να δούμε τι τελικά συνέβει.

• Όταν εμφανίστηκαν τα αρμόνια, επειδή είχαν τα πλήκτρα του πιάνου, οι πιανίστες ένιωσαν την 1η απειλή. Θα καταργήσει το πιάνο αφού παίζει και σαν πιάνο; Έστω στο περίπου τότε! Θα καταργήσει τα βιολιά, τα πνευστά, αφού παίζει «περίπου» σαν αυτά;
• Δεκαετία 80 τα πρώτα drum machines εμφανίζονται και οι ντράμερ παθαίνουν σοκ. Θα εξαφανίσει τους ντράμερ!
• Τέλος δεκαετίας 80 αρμόνια workstation μπορούσαν να δημιουργήσουν τραγούδια ως πρόγονοι των DAWs. 1 άνθρωπος μπορούσε μόνος να φτιάξει μια σύνθεση ολοκληρωμένη, χωρίς studio και μουσικούς
• Εμφάνιση υπολογιστών και μαζί τους τα ψηφιακά προγράμματα ηχογράφησης (DAWs), απείλησαν για 2η φορά μουσικούς και studio.

Που καταλήξαμε τελικά σήμερα μετά από μερικές δεκαετίες από αυτές τις απειλές; Αντί να σημειωθεί το τέλος των μουσικών, τα εργαλεία αυτά ενσωματώθηκαν στην καλλιτεχνική διαδικασία. Πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να αντικαταστήσει πλήρως την τυποποιημένη, εμπορική μουσική χαμηλού προφίλ, όπως τα ηχητικά background για διαφημίσεις, εμπορικά καταστήματα, ανελκυστήρες κλπ.

Σε επίπεδο σύνθεσης, το Suno AI μπορεί πράγματι να παράγει εντυπωσιακά, τεχνικά άρτια και επαγγελματικά αποτελέσματα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, μιμούμενο επιτυχημένα τα μουσικά πρότυπα. Ωστόσο, του λείπει η ουσιαστική πρόθεση, το προσωπικό βίωμα και η ιστορία. Ένα ανθρώπινο τραγούδι γεννιέται μέσα από συναισθήματα, κοινωνικές εμπειρίες ή προσωπικές κρίσεις, ενώ το λογισμικό λειτουργεί μαθηματικά, βασιζόμενο σε στατιστικές πιθανότητες και δεδομένα. Η αυθεντικότητα, η ζωντανή σκηνική παρουσία και η βιωματική επαφή σε μια συναυλία παραμένουν αναντικατάστατες, καθώς το κοινό δεν αναζητά μόνο τον τέλειο ήχο, αλλά την ανθρώπινη σύνδεση. Παρόλα αυτά, τίθεται το κρίσιμο ερώτημα αν μια τέτοια σύνθεση μπορεί τελικά να σε συγκινήσει, να σε κάνει να ανατριχιάσεις; Η απάντηση είναι καταφατική· υπάρχουν δημιουργίες από το Suno που μπορούν πράγματι να προκαλέσουν ανατριχίλα ή συγκίνηση σε έναν ανυποψίαστο ακροατή. Συχνά, ωστόσο, η συγκίνηση αυτή υποχωρεί μόλις αποκαλυφθεί η απουσία ανθρώπινου δημιουργού, αποδεικνύοντας ότι η μουσική εμπειρία είναι βαθιά κοινωνική και ψυχολογική.

Συμπερασματικά, το Suno AI (μέχρι και σήμερα που γράφω αυτό το κείμενο) δεν αποτελεί τον "δολοφόνο" της μουσικής, αλλά έναν καθρέφτη της εξέλιξής μας.

• Δίνει τη δυνατότητα σε ανθρώπους που δεν είχαν ποτέ πρόσβαση σε μουσικά όργανα να εκφραστούν, διευρύνοντας τα όρια της δημιουργίας.
• Δίνει ιδέες σε ένα συνθέτη ή ώθηση να βρει αυτή τη συνέχεια της φράσης που τον ταλαιπωρεί.
• Ενθαρρύνει ένα μαθητή όταν αυτός του «δίνει» μια μελωδία που έπαιξε στο όργανό του και η ΑΙ του ενορχηστρώνει και το κάνει τραγούδι.
• Ικανοποιεί έναν στιχουργό ο οποίος ντύνει με μουσική τους στίχους του.
• Κυρίως όμως δίνει μια εναλλακτική στα παιδιά να ασχοληθούν με κάτι δημιουργικό τις ώρες που αφιερώνουν σε μια οθόνη.

Το μέλλον θα δείξει τι τελικά θα επικρατήσει γιατί μπορεί αύριο η ΑΙ να φτάσει σε απίστευτα επίπεδα. Το μέλλον, ωστόσο, θα ανήκει σε εκείνους που θα τη χρησιμοποιήσουν όχι ως μια τεμπέλικη λύση υποκατάστασης, αλλά ως ένα πρωτοποριακό μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης.

Δημήτρης Κοντός

Καθ.μουσικής